Urlop bezpłatny 2021: ile dni, dla kogo, co z ubezpieczeniem?

Urlop bezpłatny to przerwa w świadczeniu pracy, której pracodawca udziela pracownikowi na jego wniosek. W tym czasie prawa i obowiązki pracownika ulegają zawieszeniu, ale po zakończeniu urlopu może on powrócić na swoje poprzednie stanowisko, zachowując dotychczasową pensję.

 

Z tego artykułu dowiesz się, co mówi o urlopie bezpłatnym Kodeks pracy. Poznasz zależności między urlopem bezpłatnym a ubezpieczeniem ZUS i emeryturą. Podpowiem Ci również, jak złożyć wniosek o bezpłatny urlop i co możesz zrobić, żeby pracodawca chętniej przystał na Twoją prośbę.

 

Stwórz skuteczne CV w kilka minut. Wybierz profesjonalny szablon CV i szybko wypełnij wszystkie sekcje CV dzięki gotowym treściom do wstawienia i wskazówkom ekspertów.

 

Stwórz CV teraz

 

Stwórz profesjonalne CV teraz!

kreator cvNIE
kreator cvTAK

 

Kreator CV online LiveCareer to narzędzie, w którym najszybciej stworzysz profesjonalne CV i pobierzesz je jako PDF lub DOC.

 

1. Komu przysługuje urlop bezpłatny? [Kodeks pracy]

 

Urlop bezpłatny — podobnie jak każdy inny urlop — przysługuje osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Nie ma znaczenia, w jakim wymiarze czasu jesteś zatrudniony ani czy masz umowę na czas określony czy nieokreślony.

 

Co jednak istotne, w tym okresie nie przysługuje Ci większość praw pracowniczych. To oznacza, że:

 

  • za ten czas nie otrzymasz wynagrodzenia
  • urlop bezpłatny nie wlicza Ci się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (np. wymiar urlopu wypoczynkowego).

 

Urlopy bezpłatne reguluje art. 174 Kodeksu pracy:

 

Art. 174. § 1. Na pisemny wniosek pracownika pracodawca może udzielić mu urlopu bezpłatnego. 

§ 2. Okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. 

§ 3. Przy udzielaniu urlopu bezpłatnego, dłuższego niż 3 miesiące, strony mogą przewidzieć dopuszczalność odwołania pracownika z urlopu z ważnych przyczyn. 

§ 4. Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się w przypadkach uregulowanych odmiennie przepisami szczególnymi.

 

Jak widzisz, urlop bezpłatny jest udzielany wyłącznie na pisemny wniosek pracownika. Podobnie jak w przypadku urlopu wypoczynkowego, pracodawca nie musi się na niego zgodzić. Ale też nie może Cię zmusić, żebyś poszedł na taki urlop (na przykład po to, by podreperować sytuację finansową firmy).

 

Takimi samymi prawami rządzi się urlop bezpłatny nauczyciela — nawet gdy pracuje on tylko na część etatu. Jedyna różnica polega na tym, że nauczyciel złoży swój wniosek o urlop bezpłatny do dyrektora danej placówki, a nie do szefa firmy.

 

Pracodawca nie może też odmówić przyjęcia do pracy pracownika, który zgłosił się do pracy po zakończeniu urlopu bezpłatnego. Ale jeśli ten bez uprzedzenia i usprawiedliwienia nie stawił się do pracy, to zgodnie z prawem może zostać zwolniony (może to być nawet zwolnienie dyscyplinarne, np. jeśli jest to kilkudniowa nieobecność).

 

Urlop bezpłatny na wypowiedzeniu

 

Nic nie stoi na przeszkodzie, byś udał się na urlop bezpłatny w okresie wypowiedzenia — pod warunkiem, że nie będzie on dłuższy niż sam okres tego wypowiedzenia. W trakcie trwania urlopu możesz też wnioskować o rozwiązanie umowy o pracę.

 

Natomiast jeśli to pracodawca chce Cię zwolnić, powinien poczekać, aż wrócisz z urlopu — chyba że zaistnieją wyjątkowe okoliczności (np. zakład pracy upadnie albo wyjdzie na jaw, że ciężko naruszyłeś swoje obowiązki pracownicze).

 

Czy na urlopie bezpłatnym można pracować?

 

Tak, o ile Twój pracodawca się na to zgodzi. Kodeks pracy mówi bowiem wyraźnie:

 

Art. 1741. § 1. Za zgodą pracownika, wyrażoną na piśmie, pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy przez okres ustalony w zawartym w tej sprawie porozumieniu między pracodawcami. 

§ 2. Okres urlopu bezpłatnego, o którym mowa w § 1, wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze u dotychczasowego pracodawcy.

 

Jeśli na urlopie bezpłatnym pracujesz u innego pracodawcy, to Twój staż pracy pozostaje ciągły. Na podstawie porozumienia między firmami wlicza się go do okresu zatrudnienia u Twojego dotychczasowego pracodawcy.

 

Możesz również nie informować pracodawcy o podjęciu innego zatrudnienia — pod warunkiem, że będzie to praca na podstawie umowy cywilnoprawnej (czyli zlecenie lub dzieło), którą reguluje Kodeks cywilny, a nie Kodeks pracy. A jeśli w tym czasie chciałbyś prowadzić własną działalność gospodarczą, to pamiętaj, że mimo posiadania umowy o pracę sam będziesz musiał odprowadzać wszystkie składki.

 

Może się jednak zdarzyć, że przed podjęciem pracy na urlopie bezpłatnym pracodawca da Ci do podpisania tzw. lojalkę, czyli zakaz konkurencji. A jeśli już ją podpisałeś, to w trakcie urlopu nie możesz świadczyć usług na rzecz konkurencyjnych firm.

 

Podczas urlopu bezpłatnego możesz też pracować za granicą.

 

Urlop bezpłatny — ile dni może trwać?

 

Przepisy nie regulują, ile może trwać urlop bezpłatny — to zależy od Twoich ustaleń z pracodawcą. Może on więc wynosić kilka dni, tygodni, miesięcy lub lat. Kodeks pracy stwierdza jedynie, że w przypadku urlopu dłuższego niż 3 miesiące pracodawca może (choć nie musi) zagwarantować sobie możliwość odwołania pracownika z urlopu z ważnych przyczyn.

 

To jednak pracodawca ostatecznie ustala wymiar urlopu bezpłatnego. Może się więc zdarzyć, że pracownik poprosi o pół roku wolnego, ale pracodawca zgodzi się maksymalnie na miesiąc.

 

Nie musisz mieć doświadczenia w pisaniu CV. W kreatorze CV LiveCareer znajdziesz gotowe treści dla dowolnej branży i stanowiska, które wstawisz w CV jednym kliknięciem.

 

Stwórz CV terazkreator cv

 

2. Urlop bezpłatny a ubezpieczenie w ZUS i emerytura

 

W trakcie urlopu bezpłatnego pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia, a co za tym idzie, pracodawca nie odprowadza od jego pensji składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne.

 

Dlatego po upływie 30 dni od rozpoczęcia urlopu bezpłatnego tracisz:

 

  • prawo do zasiłku chorobowego, opiekuńczego i macierzyńskiego
  • prawo do świadczenia rehabilitacyjnego
  • prawo do darmowej opieki zdrowotnej.

 

Jeśli przebywasz na urlopie bezpłatnym, to pracodawca nie odprowadza również Twoich składek emerytalnych. Mówi o tym art. 7 ustawy z dn. 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych:

 

Art. 7. Okresami nieskładkowymi są następujące okresy: 

 

(...)

 

5) przypadające przed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty okresy urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekujących się małymi dziećmi, innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych oraz okresy niewykonywania pracy – z powodu opieki nad dzieckiem (...).

 

8) urlopu bezpłatnego oraz przerw w zatrudnieniu w razie nieudzielenia urlopu bezpłatnego małżonkom pracowników skierowanych do pracy w przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, w stałych przedstawicielstwach przy Organizacji Narodów Zjednoczonych i w innych misjach specjalnych za granicą, w instytutach, ośrodkach informacji i kultury za granicą (...).

 

Ten czas nie wlicza się również do minimalnego stażu pracy, który musisz mieć, by przejść na emeryturę (co najwyżej do okresu zatrudnienia w danej firmie). Zatem urlop bezpłatny ma wpływ na wysokość samego świadczenia emerytalnegoi możeopóźniać moment nabycia praw emerytalnych (choć praktyce zdarza się to bardzo rzadko). 

 

3. Urlop bezpłatny a urlop wypoczynkowy i zwolnienie lekarskie

 

Gdy urlop bezpłatny trwa krócej niż miesiąc, nie ogranicza on prawa pracownika do urlopu wypoczynkowego — wyjaśnia to m.in. broszura Państwowej Inspekcji Pracy

 

Ale jeśli poprosiłeś pracodawcę o więcej dni wolnych, to Twój wymiar urlopu wypoczynkowego (czyli 20 lub 26 dni) zmniejsza się o 1/12 z każdym kolejnym miesiącem trwania urlopu bezpłatnego.Ponadto za rok kalendarzowy objęty w całości urlopem bezpłatnym pracownikowi nie przysługuje urlop wypoczynkowy.

 

Pamiętaj, że na bezpłatny urlop możesz pójść również wtedy, gdy przysługuje Ci jeszcze urlop wypoczynkowy. Są to bowiem dwa różne uprawnienia pracownicze — urlop wypoczynkowy jest przeznaczony na wypoczynek pracownika, natomiast bezpłatny można wykorzystać w różnych celach, niekoniecznie związanych z odpoczynkiem.

 

Warto jednak pamiętać, że — inaczej niż w przypadku zwykłego urlopu wypoczynkowego — zwolnienie lekarskie nie przerywa urlopu bezpłatnego.

 

4. Jak złożyć wniosek o urlop bezpłatny?

 

Jak już wspomnieliśmy, pracodawca może udzielić Ci urlopu bezpłatnego wyłącznie na Twoją pisemną prośbę. We wniosku o urlop bezpłatny musisz podać okres trwania urlopu. 

 

Pracodawca nie ma obowiązku Ci go udzielić. Ale jeśli chcesz, by był bardziej skłonny go zaakceptować, przestrzegaj następujących zasad: 

 

  • złóż wniosek najwcześniej, jak to możliwe
  • przedstaw powód swojej prośby
  • przypomnij o swoich osiągnięciach i kluczowych projektach na rzecz firmy
  • wyjaśnij cel urlopu i pokaż, że dobrze przemyślałeś sprawę
  • uzasadnij, dlaczego zwykły urlop wypoczynkowy Ci nie wystarczy
  • zaproponuj, kto i jak mógłby przejąć Twoje dotychczasowe obowiązki.

 

Szansa na dostanie bezpłatnego urlopu rośnie wraz ze stażem pracy w danej firmie. Jeśli wcześniej udowodnisz, że jesteś dobrym i wartościowym pracownikiem, to pracodawca chętniej na Ciebie poczeka.

 

Twój list motywacyjny napisze się sam — jeśli skorzystasz z kreatora listu motywacyjnego LiveCareer. Wybierz profesjonalny szablon, odpowiedz na kilka prostych pytań, a program jednym kliknięciem wygeneruje dla Ciebie profesjonalny list do pracy.

 

Stwórz list motywacyjny teraz

 

kreator listu motywacyjnego

 

Masz więcej pytań na temat bezpłatnego urlopu? A może już wkrótce zamierzasz z niego skorzystać? Napisz w komentarzu!

Oceń ten artykuł: urlop bezplatny
Średnia: 5 (5 oceny)
Dziękujemy za ocenę naszego artykułu!
Żaneta Spadło

Żaneta Spadło

O autorze

Dziennikarka i redaktorka, ekspertka ds. kariery w LiveCareer. Doradza m.in. w kwestii szukania pracy, przygotowania do rozmów kwalifikacyjnych oraz pisania CV i listów motywacyjnych. Jest przekonana, że profesjonalizmu można się nauczyć. Jej cel? Pomóc Ci znaleźć pracę, dzięki której osiągniesz spełnienie zawodowe.

Chcesz stworzyć skuteczne CV?

Wypróbuj kreator CV za darmo