Wypalenie zawodowe: przyczyny, objawy, jak sobie radzić

W pracy czujesz się wyczerpany psychicznie i fizycznie? Od dłuższego czasu odczuwasz znużenie, irytację i brak przyjemności z pracy, ale nawet urlop nie pomaga Ci się zregenerować? To mogą być objawy wypalenia zawodowego.

 

Z tego artykułu dowiesz się, jak rozpoznać syndrom wypalenia zawodowego. Wyjaśnię Ci, czym jest wypalenie zawodowe, jakie są jego przyczyny i skutki oraz możliwe metody leczenia. Na końcu podpowiem Ci, co możesz zrobić, by nie dopuścić do tego syndromu w przyszłości.

 

Stwórz skuteczne CV w kilka minut. Wybierz profesjonalny szablon CV i szybko wypełnij wszystkie sekcje CV dzięki gotowym treściom do wstawienia i wskazówkom ekspertów.

 

Stwórz CV teraz

 

Stwórz profesjonalne CV teraz!

kreator cvNIE
kreator cvTAK

 

Kreator CV online LiveCareer to narzędzie, w którym najszybciej stworzysz profesjonalne CV i pobierzesz je jako PDF lub DOC.

 

1. Co to jest wypalenie zawodowe? Definicja i objawy

 

Wypalenie zawodowe (inaczej syndrom wypalenia zawodowego albo burnout) występuje, gdy praca, która kiedyś dawała satysfakcję, staje się nieprzyjemna i męcząca zarówno fizycznie, jak i psychicznie, a pracownik przestaje rozwijać się zawodowo.

 

Tak rozumiane wypalenie zawodowe to efekt chronicznego stresu w pracy, który nie został odpowiednio złagodzony. Według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-11) syndrom wypalenia zawodowego obejmuje:

 

  • uczucie braku energii lub wyczerpania
  • cyniczne lub negatywne nastawienie do pracy albo mentalne odcięcie się od niej
  • zredukowanie skuteczności zawodowej.

 

Christina Maslach, znana psycholog z Uniwersytetu Kalifornijskiego, twierdzi, że wypalenie zawodowe można podzielić na trzy etapy:

 

  • Wyczerpanie emocjonalne. Ten etap charakteryzujące się m.in. zmęczeniem i zniechęceniem do pracy, utratą sił, prokrastynacją, ciągłym napięciem, wyjałowieniem emocjonalnym i zmiennością nastrojów.

  • Depersonalizacja, czyli utrata wrażliwości wobec innych. Jest to psychiczne dystansowanie się od przełożonych, współpracowników i klientów. Relacje w pracy stają się coraz bardziej powierzchowne, formalne i cyniczne, czasami przepełnione złością.

  • Utrata wiary w siebie i swoje dokonania. Na tym etapie pracownik wątpi we własne osiągnięcia i kompetencje zawodowe oraz kwestionuje słuszność swojej pracy.

 

Wypalenie zawodowe — objawy:

 

  • brak satysfakcji z pracy
  • przepracowanie i chroniczne zmęczenie
  • brak zaangażowania w obowiązki zawodowe
  • uczucie braku rozwoju zawodowego
  • bezsenność
  • przedłużające się uczucie wyczerpania (nawet po odpoczynku)
  • unikanie kontaktu z przełożonymi i kolegami z pracy
  • poczucie bezsensu i pustki
  • celowe opuszczanie spotkań i imprez firmowych
  • utrata poczucia własnej wartości
  • niedocenianie swoich osiągnięć zawodowych
  • wahania nastrojów
  • spadek motywacji do pracy
  • problemy z koncentracją
  • pesymizm i negatywne emocje
  • powracające bóle głowy
  • problemy gastryczne
  • częste uczucie złości i irytacji
  • większa skłonność do używek
  • obojętność wobec klientów.

 

Warto jednak mieć na uwadze, że według niektórych badaczy wypalenie zawodowe jest formą depresji i tak też powinno być leczone.

 

Poza tym niektóre z powyższych objawów mogą świadczyć o innych chorobach (lub do nich prowadzić), dlatego jeśli je odczuwasz, najlepiej skonsultuj się z lekarzem lub psychologiem. Możesz też wykonać specjalistyczny test wypalenia zawodowego — np. Maslach Burnout Inventory (MBI) albo Kwestionariusz Wypalenia Zawodowego (LBQ).

 

Nie musisz mieć doświadczenia w pisaniu CV. W kreatorze CV LiveCareer znajdziesz gotowe treści dla dowolnej branży i stanowiska, które wstawisz w CV jednym kliknięciem.

 

Stwórz CV terazkreator cv

2. Przyczyny wypalenia zawodowego

 

Wypalenie zawodowe to efekt długotrwałego stresu, który może mieć wiele różnych przyczyn. Jeden trudniejszy projekt albo kłótnia z przełożonym nie sprawią, że następnego dnia opadniesz z sił.

 

Na wypalenie zawodowe najbardziej narażeni są pracownicy socjalni, psychologowie, nauczyciele oraz pracownicy służby zdrowia — a więc osoby, które na co dzień mają kontakt z ludźmi i ich (często poważnymi) problemami. Jeśli nie będą potrafili się emocjonalnie zdystansować i odpocząć, to bardzo możliwe, że dopadnie ich syndrom wypalenia zawodowego.

 

Do powstania problemu przyczyniają się także czynniki zewnętrzne, m.in.:

 

  • presja w pracy
  • zmiany organizacyjne
  • praca pod presją czasu
  • konflikty w pracy
  • trudności w pogodzeniu życia zawodowego i prywatnego.

 

Według Christiny Maslach dużą rolę odgrywa tu samo środowisko pracy. Jeśli jest ono wrogie i zbyt wymagające pod względem emocjonalnym i psychologicznym, to łatwiej o wyczerpanie. Dlatego odpowiedzialność za samopoczucie pracownika nie spoczywa wyłącznie na nim, ale też na barkach całej firmy.

 

Inne przyczyny wypalenia zawodowego to m.in. pracoholizm, brak możliwości rozwoju i awansu, zły szef, wykonywanie czynności pozbawionych sensu (np. pracując w korporacji), mobbing w pracy oraz poczucie bezsilności (takim ryzykiem są obarczeni np. onkolodzy).

 

3. Wypalenie zawodowe — co robić, jak sobie radzić?

 

Jeśli czujesz, że dopadło Cię wypalenie zawodowe, udaj się do psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry. Od 1 stycznia 2022 r. pacjenci z objawami tego syndromu mogą również otrzymać zwolnienie lekarskie, czyli tzw. L4. To bardzo ważne, bo długotrwały stres i przemęczenie mogą prowadzić do poważnych chorób.

 

Czujesz, że to ostatni moment, by coś zmienić? Oto kilka pomysłów, jak zapobiegać wypaleniu zawodowemu:

 

  1. Pozwól sobie na odpoczynek. Weź dłuższy urlop i wyjedź poza swoje miejsce pracy (najlepiej na łono natury). Przeczytaj ciekawą książkę, obejrzyj wciągający serial, spotkaj się ze znajomymi. Dotleń swój organizm, spędzając więcej czasu na świeżym powietrzu.

  2. Zadbaj o swoje zdrowie. Pij dużo wody, wysypiaj się, jedz zdrowo i zacznij uprawiać jakiś sport. Jeśli pracujesz przy komputerze, co godzinę rób sobie 5- lub 10-minutowe przerwy, w trakcie których pójdziesz na spacer albo wykonasz kilka ćwiczeń rozciągających.

  3. Naucz się lepiej ustalać priorytety i stawiać granice. W pierwszej kolejności wykonaj najbardziej pilne obowiązki, a pozostałe odłóż na później. Jeśli to możliwe, nie pracuj po godzinach. Spróbuj być asertywny, gdy szef znów będzie chciał Cię obarczyć dodatkowymi zadaniami, na które nie masz czasu i siły.

  4. Wyznacz sobie realne cele. Nadmierny perfekcjonizm to prosta droga do wypalenia zawodowego. Dlatego pamiętaj, że nie wszystko da się zrobić idealnie — na ogół wystarczy, że będzie po prostu dobrze. 

  5. Rozwijaj się zawodowo. Poproś o awans lub złóż podanie o podwyżkę albo zmień pracę, jeśli czujesz, że obecna firma Cię przytłacza. Możesz też pójść na dodatkowe kursy, żeby się przebranżowić.

  6. Doceniaj swoje sukcesy. Zrób listę swoich osiągnięć zawodowych i uzupełniaj ją na bieżąco. Poszukaj uznania wśród przyjaciół i kolegów z pracy, którzy powiedzą Ci, w czym jesteś dobry.

  7. Poszukaj nowego hobby. Może to być np. przerabianie ubrań, gra na instrumencie, malowanie, założenie kanału na YouTube albo pisanie bloga. Dzięki temu zerwiesz z rutyną i być może odnajdziesz pasję, która wpłynie na Twoją dalszą karierę.

  8. Zacznij medytować. To pozwoli Ci się wyciszyć i zrelaksować, a z czasem — nabrać dystansu do codziennych problemów.

 

Przeczytaj też: Jak długo można być na zwolnieniu lekarskim w ciągu roku?

 

Wypalenie zawodowe — zapobieganie

 

W profilaktyce wypalenia zawodowego duże znaczenie ma też samo środowisko pracy. Jeśli więc jesteś pracodawcą i chcesz zapobiegać wypaleniu zawodowemu pracowników, zadbaj o:

 

  • właściwe obciążenie obowiązkami zawodowymi (niezbyt małe i niezbyt duże)
  • sprawiedliwy podział zadań
  • wynagrodzenie i system nagród adekwatne do stanowiska
  • wystarczający zakres samodzielności i autonomii pracownika (podwładny musi mieć poczucie, że ma wpływ na firmę i swoją pracę)
  • spójność wartości pracowników z celami i wartościami firmy
  • skuteczną i przyjazną współpracę między pracownikami.

 

Jeśli to zrobisz, to ryzyko, że Twoi pracownicy poczują się wypaleni, będzie znacznie niższe.

 

Twój list motywacyjny napisze się sam — jeśli skorzystasz z kreatora listu motywacyjnego LiveCareer. Wybierz profesjonalny szablon, odpowiedz na kilka prostych pytań, a program jednym kliknięciem wygeneruje dla Ciebie profesjonalny list do pracy.

 

Stwórz list motywacyjny teraz

 

kreator listu motywacyjnego

 

Odczułeś wypalenie zawodowe na własnej skórze? A może masz dodatkowe pytania na ten temat? Zostaw swój komentarz na forum poniżej.

Oceń ten artykuł: wypalenie zawodowe
Średnia: 5 (3 oceny)
Dziękujemy za ocenę naszego artykułu!
Żaneta Spadło

Żaneta Spadło

O autorze

Dziennikarka i redaktorka, ekspertka ds. kariery w LiveCareer. Doradza m.in. w kwestii szukania pracy, przygotowania do rozmów kwalifikacyjnych oraz pisania CV i listów motywacyjnych. Jest przekonana, że profesjonalizmu można się nauczyć. Jej cel? Pomóc Ci znaleźć pracę, dzięki której osiągniesz spełnienie zawodowe.

Chcesz stworzyć skuteczne CV?

Wypróbuj kreator CV za darmo